اصغر فرهادی، صدای سینما در مقابل سیاستهای ترامپ از اسکار ۲۰۱۷ تا انتظار کن ۲۰۲۶
به گزارش آرایش عروس، خیلی از ایرانی ها امیدوارند که فرهادی در کن، بار دیگر بر اهمیت حفظ جان غیرنظامیان، احترام به حقوق بشر و ضرورت گفت و گوی انسانی تاکید کند.
سرویس فرهنگ و هنر مشرق
- در ژانویه ۲۰۱۷، دونالد ترامپ نورسیده کاخ سفید شده بود که یکی از جنجالی ترین دستورات اجرائی اولیه خویش را صادر کرد: ممنوعیت ورود شهروندان هفت کشور مسلمان نشین، ازجمله ایران، به خاک ایالات متحده. این قانون موسوم به «تراول بن» (Travel Ban) یا «ممنوعیت مسلمانان»، موجی از اعتراضات جهانی را به راه انداخت. در ایران، این خبر بلا فاصله واکنش هنرمندان را برانگیخت. ترانه علیدوستی، بازیگر سرشناس سینما، یکی از نخستین کسانی بود که موضع گرفت. وی در اینستاگرام و توییتر (ایکس) نوشت که حتی اگر این قانون شامل حال هنرمندان نشود، جهت شرکت در مراسم اسکار به آمریکا نخواهد رفت. این اظهارنظر ساده اما قاطع، جرقه ای شد برای بحث های گسترده در داخل و خارج از کشور.
مواضع فرهادی در آن برهه، موجی بی سابقه مقابل «قوانین لحظه ای» ترامپ ایجاد کرد. رسانه های مخالف ترامپ در آمریکا و اروپا، این غیبت را بعنوان یک اعتراض هنری قدرتمند برجسته کردند. هالیوود که اغلب به علت گرایش های لیبرال خود شناخته می شود، در آن شب بیش از همیشه متحد به نظر می رسید. خیلی از کارگردانان، بازیگران و تهیه کنندگان با فرهادی هم صدا شدند و تاکید کردند که هنر نباید در مقابل تبعیض سکوت کند. این رویداد نشان داد که سینماگران می توانند با ابزار هنر و رسانه، صدای اعتراض مردمی را به گوش جهان برسانند. علیدوستی تاکید کرد که این تصمیم را نه فقط برای خود، بلکه در اعتراض به سیاستی می گیرد که مردم عادی یک کشور را به خاطر ملیت شان مجازات می کند. واکنش او سریعا در رسانه های بین المللی بازتاب یافت و توجه ها را به سوی فیلم «فروشنده» اصغر فرهادی که نامزد اسکار بهترین فیلم خارجی زبان بود، بیشتر کرد.
اصغر فرهادی، کارگردان برجسته ایرانی که قبل از آن با فیلم «جدایی نادر از سیمین» اسکار گرفته بود هم بلا فاصله موضع خویش را اعلام نمود. وی در اطلاعیه ای نوشت که حتی در صورت معافیت از این قانون، در مراسم اسکار شرکت نخواهد کرد. فرهادی این تصمیم را نشانه ای از احترام به مردم ایران و شش کشور دیگر دانست که تحت تاثیر این سیاست قرار گرفته بودند. او تاکید کرد این قانون «غیرانسانی» است و نمی تواند در مقابل آن سکوت کند. آکادمی اسکار هم با صدور اطلاعیه ای قوی، اقدام ترامپ را محکوم و از فرهادی و فیلمش دفاع کرد. خیلی از چهره های هالیوود هم با این موضع همراه شدند و اسکار ۲۰۱۷ را به صحنه ای برای اعتراض به سیاستهای ضدمهاجرتی تبدیل کردند.
در ششم اسفند ۱۳۹۵ (۲۴ فوریه ۲۰۱۷)، فرهادی نمایندگان خویش را برای مراسم معرفی کرد: انوشه انصاری، نخستین زن توریست فضایی ایرانی-آمریکایی و فیروز نادری، مسئول اجرائی سابق ناسا در عملیات مریخ. این انتخاب هوشمندانه بود؛ نمادی از دستیافته های علمی و فرهنگی ایرانی ها در سطح جهانی، در مقابل سیاستی که تلاش می کرد مرزها را بر طبق ملیت ببندد. وقتی «فروشنده» اسکار را برد، پیام فرهادی از طرف انوشه انصاری خوانده شد: «من متأسفم که امشب با شما نیستم. غیبت من به احترام مردم کشورم و شش کشور دیگر است که قانون غیرانسانی جدید مانع ورودشان به آمریکا شده است». این پیام که در رسانه های جهانی پخش گردید، تاثیر عمیقی گذاشت.
یکی از حمایت های درخور توجه از این موضع، از طرف صادق خان، شهردار وقت لندن بود. خان اعلام نمود فیلم «فروشنده» را در یکی از میدان های اصلی لندن (ترافالگار اسکوئر) بصورت مجانی برای عموم به نمایش خواهد گذاشت. این رویداد با حمایت بازیگرانی مانند کایرا نایتلی همراه شد و به یک رویداد فرهنگی-سیاسی تبدیل شد. «خان» نمایش فیلم را «افتخار» خواند و از مردم لندن دعوت کرد تا برای تماشای آن بیایند. این اقدام، نمادی از مقاومت شهری در مقابل سیاستهای فدرال آمریکا بود و نشان داد که اعتراض فرهادی فراتر از مرزهای هالیوود، در پایتخت های اروپا هم بازتاب یافته است. فرهادی بعدا از این «جنبش قدرتمند» مقابل ممنوعیت سفر تقدیر کرد.
مواضع فرهادی در آن برهه، موجی بی سابقه مقابل «قوانین لحظه ای» ترامپ ایجاد کرد. رسانه های مخالف ترامپ در آمریکا و اروپا، این غیبت را بعنوان یک اعتراض هنری قدرتمند برجسته کردند. هالیوود که اغلب به علت گرایش های لیبرال خود شناخته می شود، در آن شب بیش از همیشه متحد به نظر می رسید. خیلی از کارگردانان، بازیگران و تهیه کنندگان با فرهادی هم صدا شدند و تاکید کردند که هنر نباید در مقابل تبعیض سکوت کند. این رویداد نشان داد که سینماگران می توانند با ابزار هنر و رسانه، صدای اعتراض مردمی را به گوش جهان برسانند.
حالا، نزدیک به یک دهه بعد، تاریخ تکرار می شود، اما با شدت بیشتر. دونالد ترامپ بار دیگر به ریاست جمهوری رسیده و این دفعه نه فقط یک دستور مهاجرتی، بلکه فرمان هایی در رابطه با تنش های نظامی و امنیتی با ایران صادر کرده است. در حالی که گزارش هایی از کشته شدن غیرنظامیان در درگیری ها بازهم تیتر یک دوران جنگ به شمار می آید، انتظارات مردمی از اصغر فرهادی بالا رفته است. مردم ایران که فرهادی را بعنوان یکی از نمایندگان فرهنگی خود در زمینه جهانی می شناسند، منتظر هستند او بار دیگر «صدای مردم» باشد. این انتظار کاملا طبیعی است؛ فرهادی در گذشته نشان داده که در لحظات حساس، سکوت را انتخاب نمی کند و با بیانیه ها و تصمیماتش، به مسایل انسانی توجه دارد.
هفتادونهمین جشنواره فیلم کن در سال ۲۰۲۶، زمینه ای مناسب برای این موضع گیری فراهم نموده است. فیلم جدید فرهادی با عنوان «داستان های موازی» در قسمت مسابقه اصلی حضور دارد و با بازیگرانی مانند ایزابل هوپر، ونسان کسل و ویرجینی افیرا، توجه زیادی را جلب کرده است. جشنواره کن که همیشه فضایی برای بیان دیدگاه های هنری و سیاسی بوده، می تواند صحنه ای برای اظهارنظر فرهادی در مورد رویکرد های «دست راستی» ترامپ شود. خیلی از تحلیل گران اعتقاد دارند حضور فرهادی در کن و هرگونه اطلاعیه ای از طرف او درباره ی غیرنظامیان و حقوق انسانی، بازتاب گسترده ای در رسانه های بین المللی خواهد داشت.
فرهادی در آثارش همیشه بر لایه های پیچیده انسانی، عدالت اجتماعی و تاثیر سیاست بر زندگی روزمره افراد تمرکز داشته است. فیلم هایی مانند «جدایی» و «فروشنده» نشان دهنده نگاه عمیق او به تنش های اخلاقی و اجتماعی هستند. این نگاه مؤلف، او را به یک صدای معتبر تبدیل نموده که فراتر از سرگرمی، به مسایل واقعی می پردازد. در سال ۲۰۱۷، غیبت او از اسکار، هنر را به ابزاری برای مقاومت تبدیل کرد. حالا در کن ۲۰۲۶، انتظار می رود که این صدای آشنا باردیگر طنین انداز شود، بخصوص در حالی که اخبار کشته های غیرنظامی، نگرانی های گسترده ای بوجود آورده است.
البته، فرهادی همیشه تاکید کرده که سینماگر است نه سیاست مدار. وی در مصاحبه ها گفته که موضع گیری هایش ریشه در ارزش های انسانی دارد، نه ایدئولوژی خاص. این رویکرد، او را از خیلی از هنرمندان متمایز می کند؛ موضع او بیشتر اخلاقی و انسانی است تا جناحی. در سال ۲۰۱۷، این انسان گرایی سبب شد حتی رقبای فیلمش در اسکار هم به شکلی با او همدل شوند و قانون مهاجرتی را مورد انتقاد قرار دهند. حالا هم در کن چنین موضعی می تواند فراتر از مرزهای ایران، حمایت سینماگران جهان را جلب نماید.
تأثیر فرهادی در آن زمان فراتر از یک جایزه بود؛ او نشان داد که یک فیلم ساز می تواند بدون حضور فیزیکی، پیام خویش را به میلیونها نفر برساند. آکادمی اسکار، لندن، هالیوود و رسانه های جهانی همه قسمتی از این زنجیره شدند. امروز، باتوجه به سابقه، خیلی از ایرانی ها امیدوارند که فرهادی در کن، بار دیگر بر اهمیت حفظ جان غیرنظامیان، احترام به حقوق بشر و ضرورت گفت و گوی انسانی تاکید کند. جشنواره کن، با غیبت نسبی هالیوود و تمرکز بر سینمای مؤلف، فضای مناسبی برای چنین صدایی فراهم نموده است.
در نهایت، داستان فرهادی و ترامپ، فراتر از دو شخصیت فردی است؛ این روایت درباره ی قدرت هنر در مقابل سیاست، صدای فرد در مقابل قدرت های بزرگ و پایداری ارزش های انسانی در دنیای پرتلاطم است. فرهادی در ۲۰۱۷ با غیبت خود، حضوری قدرتمندتر ایجاد کرد. در ۲۰۲۶، حضور وی در کن می تواند فرصتی باشد تا باردیگر یادآوری کند که سینما، آینه جامعه است و سینماگران گاهی وجدان بیدار آن.
منبع: شرق
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب