جشنواره روی دور کند
آرایش عروس: در صورتیکه تنها ۲۷ روز تا شروع جشنواره فیلم فجر باقیمانده، چهل وچهارمین دوره این رویداد سینمایی بازهم با ابهام، سکوت خبری و نبود اطلاع رسانی شفاف هم راه است.
ساعت هایمان را با هم تنظیم کنیم؛ حدود ۲۷ روز تا فجر چهل وچهارم، مهم ترین رویداد سینمایی – و حتی فرهنگی – کشور، باقیمانده. سال قبل نخستین خبرهایی که از فجر بیرون آمد مربوط به اواسط آذرماه بود و حالا که به اواسط دی ماه رسیده ایم، تازه گوش ها به کلمه «فجر ۴۴» عادت می کند. جشنواره ای که چند روز مانده به آغازش خبر تغییر قوانین آن به گوش می رسد. مسؤلان برگزاری می گویند: «لازم است در یکی از بندهای مقررات تجدیدنظر نماییم و تا پایان هفته یا به زودی، اسامی فیلمها را اعلام خواهیم کرد.» دو ماه قبل و در اواسط آبان هم مسؤلان برگزاری، خبر از قوانین جدیدی در فجر دادند. حالا چند ماه مانده به فجر ۴۴ قوانین باز هم تغییر می کنند؛ اما بازهم خبری از فیلمها نیست.
بنابر آن چه قوانین آبان گفتند قرار بود برگزاری فجر با ۲۲ فیلم جلو برود اما باتوجه به صحبت های منوچهر شاهسواری، دبیر جشنواره فجر ۴۴، مقرر است باردیگر تعداد فیلمها افزوده شود. شاهسواری می گوید: «می شود گفت متاسفانه، بلکه باید گفت خوشبختانه امروز نمی توانم این کار را انجام دهم؛ چونکه کیفیت خیلی از آثاری که به دست ما رسیده بالاست.» این یعنی فجر ۴۴ هم در نزدیکی روزهای برگزاری، گرفتار ترافیک اتفاقات خواهد شد. ترافیکی مشخص که نه به سود برگزارکنندگان است، نه به سود فیلمها و کارگردانانش.
ترافیک فجر طبیعی است؟
فجر ۴۳، بعضی از ناهماهنگی ها را دولت به حساب این گذاشت که کابینه و ترکیب فرهنگی اش تازه تشکیل شده و نمی توان تمام موضوعات را بر گردن برگزارکنندگان انداخت. بر همین مبنا هم رسانه ها به ارشاد و سازمان سینمایی این فرصت را دادند که تغییراتش جا بیفتد و انتظارات را معطوف به سال بعد کنند. از این جهت، رسانه ها کالابرگ هایشان را برای نقد جشنواره نسوزاندند و منتظر جشنواره دولت چهاردهم شدند. مسؤلان برگزاری فجر ۴۳ نظرشان این بود که اگر مقرر است جشنواره با کیفیت برگزار شود، دبیرش نباید تغییر کند و با تغییر دبیر نباید جشنواره را معطل کرد و بر همین مبنا دبیر فجر امسال حوالی مردادماه ابقا شد تا رسانه ها به چهل وچهارمین دوره جشنواره امیدوارتر از قبل بشوند.
با این همه از مرداد تا آبان ماه امسال جشنواره فجر حدود ۳ ماه در سکوت ماند. خبری از تغییرات قوانین نبود. آبان ماه جشنواره اطلاعیه ای صادر کرد و ۷ تغییر قابل تامل را فهرست کرد و اظهار داشت: «در فجر امسال بخش نگاه نو حذف شده و همه فیلم های اول در بخش اصلی حضور می یابند. همین طور تعریف فیلم اول هم تغییراتی کرد. در سیمرغ بهترین فیلم نامه تفکیک میان اقتباسی و غیراقتباسی انجام و سیمرغ بهترین صدا بجای بهترین صدابرداری و صداگذاری اهدا می شود.
سیمرغ هیأت داوران در جشنواره چهل وچهارم حذف و امکان ثبت نام فیلم هایی که قبل از فجر در جشنواره های خارجی حضور داشتند برداشته شد. همین طور در بخش سودای سیمرغ تنها ۲۲ فیلم حضور خواهد داشت.» واکنش رسانه ها نسبت به این تغییرات هم در نگاه اول مثبت ارزیابی شد و در مجموع نسبت به این این ۷ تغییر رسانه ها واکنش منفی نشان ندادند. رسانه ها گمان می کردند با این روند، احتمالا مثل سال ۱۴۰۳، حوالی آذرماه فراخوان حضور رسانه ها در فجر صادر می شود و خیلی سر و شکل دارتر از سال گذشته، جشنواره به میدان می آیند.
با این وجود از اواسط آبان تا اواسط دی ماه، هیچ کنش رسانه ای اتفاق نمی افتد. جشنواره در سکوت خبری فرو می رود و خبری از برنامه ریزی نیست. سازمان سینمایی تمام توانش را معطوف به حقیقت و جشنواره جهانی می کند و از اساس تمرکز به آن سمت معطوف شده، درصورتی که همه می دانند که آزمون اصلی و اساسی وزارت ارشاد جشنواره ملی فجر خواهد بود.
جشنواره حقیقت با کیفیتی متوسط برگزار شد و جشنواره جهانی هم با قدری سطح کیفی پایین تر فرش قرمز خودرا پهن کرد. در این شرایط نوبت رسید به فجر ملی و توقعات از دولتی که خودش را نماینده وفاق ملی می دانست و طبیعتاً یکی از ابعاد این وفاق، رویکرد فرهنگی دارد. نگاهی که مطمئناً یکی از مهم ترین آزمون هایش برگزاری جشنواره هایی همچون فجر است.
در چنین شرایطی خبر رسیده که فجر ۴۴، می خواهد قوانینی که مفروض کرده بود را تغییر بدهد و احتمالا بخش نگاه نو را به جریان فجر بازگرداند. این یعنی تعداد آثار حاضر در فجر احتمالا باز هم از ۲۲ مورد فراتر رفته و با این اوصاف برگزارکنندگان سه ماه نگذشته از تصویب قوانین، دو مورد از طرح هایشان را کنار زدند و بعید نیست دیگر قانون ها هم یکی بعد از دیگری زیر سؤال برود. آن طور که شاهسواری می گوید این تصمیم در افزایش تعداد فیلم های در جشنواره به علت کیفیت بالای آثار است.
با این همه در هیچ جای از جهان به علت با کیفیت بودن بعضی از آثار تعداد فیلم های حاضر در یک جشنواره را دست کاری نمی کنند و معلوم نیست فجر به چه دلیلی علاقمند است مداماً قوانین و مقرراتش را خم کند و به علت خوب و بد بودن یک فیلم از نگاه دبیرش و سازمان سینمایی، می خواهد کل قوانین را تغییر بدهد. فجر در حالی فیلم هایش را به ۲۲ فیلم رسانده که بازهم این تعداد اثر در یک جشنواره باز هم تعداد زیادی است و تجربه سالهای گذشته جشنواره نشان داده است که در اصل خروجی سینمای ایران در یک سال و برای یک جشنواره به ۱۵ فیلم هم نمی رسد چه برسد به بیشتر از ۲۲ اثر.
با خبرنگاران بی تعارف با فیلمسازها باتعارف؟
سال گذشته جشنواره حوالی آذرماه فراخوان حضور رسانه ها را اعلام نمود و تا پایان پاییز مشخص شد که کدام خبرنگاران و کدام رسانه ها در فجر حضور دارند و همین مسئله سبب شده است که رسانه ها تنور جشنواره را گرم تر کنند. با این همه، رسمی نشدن نام روابط عمومی فجر تا یک ماه مانده به فجر و البته اطلاع رسانی های دیرهنگام برای رونمایی پوستر نشان میدهد فجر چندان تمایلی به اطلاع رسانی مؤثر ندارد و همین که پوشش ها در حد و اندازه سالهای آینده و حتی کمی ضعیف تر باشد، فرقی برای برگزارکنندگان ندارد اما مسئله اصلی نه فقط خبرنگاران و حضور یا عدم حضورشان در فجر بلکه مسئله ای است که برگزارکنندگان با فیلمسازها دارند. فجر امسال به غیر از طراحی یا عدم طراحی ها در قانون، یک بحران جدی دارد و آن هم مسئله هیأت انتخاب است. فجر امسال مشخصاً هیأت انتخاب ندارد و خود دبیر جشنواره پذیرش فیلمها را بر عهده گرفته.
فارغ از این که تعداد فیلمها چند مورد باشد، معلوم نیست معیار انتخاب هایشان چه خواهد بود؛ آیا شرایط فعلی جامعه درنظر گرفته شده؟ آیا مدل نگاه خاصی پشت انتخاب هاست؟ آیا سلیقه یک فرد در آن دخیل است؟ مشخص نبودن سازوکار انتخاب فیلمها از اساس فجر را به حاشیه ای جدی می اندازد که احتمالا در ضمن روزهای آینده خودش را در رسانه ها نشان خواهد داد. شاید بر همین مبناست که هیأت انتخاب تلاش می کند با افزایش تعداد فیلمها جلوی این نقدها حرفی برای گفتن داشته باشد. این منطق برای جلوی یک موضوع را گرفتن دست به یک قانون خوب دیگر بزنیم و آنرا خراب نماییم، از اساس مدیریت فرهنگی جشنواره را در نزد رسانه ها و فیلمسازها زیر سؤال می برد و موجب هویت زدایی از جشنواره می شود. جشنواره ای که قوانین ثابتی نداشته باشد، منطقاً مقبولیتی هم پیدا نخواهد کرد و بدل به یک دورهمی متوسط خواهد شد.
سرعت بالا، هویت را تهی می کند
مدل مدیریت فرهنگی در آغاز فجر ۴۴ بطورکامل منطقی بود و با افتادن سازمان سینمایی در ترافیک های سایر جشنواره هایش، فجر را به فراموشی سپرد. این مسئله عدم زمان بندی دقیق مهم ترین جشنواره فرهنگی کشور را نشان میدهد و مشخصاً موجب می شود روی کیفیت برگزاری جشنواره ۴۴ اثر بگذارد. این در شرایطی است که به موازات برگزاری فجر ما جشنواره مراکش هم چند ماه قبل برگزار شد و ۳ ماه قبل از آغازش رییس هیأت داورانش را انتخاب نمود و زمان بندی تمام اقدامات را مدتی پیش از اعلام فیلمها به رسانه های مختلف اعلام نمود. این در شرایطی است که مراکش کشوری صاحب سینما محسوب نمی شود و نمی توان اظهار داشت که مانند سعودی ها هزینه های کلانی برای برگزاری خرج می کند.
حالا بازهم خبرنگاران باید منتظر بمانند و ببینند برگزارکنندگان چه زمانی می خواهند دور کُند تصمیم گیری ها را متوقف کرده و به نتیجه برسند، نتیجه ای که هر قدر دیرتر به سر انجام برسد، کیفیت مهم ترین رویداد فرهنگی کشور را تحت تأثیر قرار می دهد. بالاخره، برآیند تمام این تصمیماتِ لحظه ای و تغییرات دقیقه نودی، ما را به یک نتیجه نگران کننده می رساند: «بحران هویت» در مهم ترین ویترین سینمایی کشور. وقتی ساختار یک جشنواره بین المللی بجای اتکا بر «قانون مدون»، تابعِ مصلحت اندیشی و سلیقه شخصی می شود، در عمل مفهومِ استانداردسازی از بین می رود.
حذفِ نهادِ ناظری همچون هیأت انتخاب و جایگزینی آن با تصمیم فردی، در کنارِ بازی با اعداد برای پر کردن ویترین جشنواره، سیگنالی منفی به اهالی سینما و رسانه مخابره می کند؛ سیگنالی که می گوید کمیت بر کیفیت ارجحیت یافته است. این شیوه مدیریتِ کج دارومریز، نه فقط با شعار «وفاق ملی» که نیازمندِ شفافیت، خرد جمعی و احترام به قواعد بازی است در تضاد کامل قرار دارد، بلکه خطرِ آن می رود که فجر را از یک رویداد جریان ساز و معتبر، به یک «رفع تکلیفِ اداری» تقلیل دهد. اگر قرار باشد فجر ۴۴ بجای رقابتِ کیفی، فقط محلی برای راضی نگه داشتن همه با دست کاری قوانین باشد، دود این بی ثباتی مستقیماً به چشم سینمای ایران خواهد رفت و برگرداندن اعتبار ازدست رفته، به این سادگی ها ممکن نخواهد بود.
منبع: روزنامه فرهیختگان حرف آخر اینکه جشنواره در سکوت خبری فرو می رود و خبری از برنامه ریزی نیست. سازمان سینمایی تمام توانش را معطوف به حقیقت و جشنواره جهانی می کند و از اساس تمرکز به آن سمت معطوف شده، درصورتی که همه می دانند که آزمون اصلی و اساسی وزارت ارشاد جشنواره ملی فجر خواهد بود.
جشنواره حقیقت با کیفیتی متوسط برگزار شد و جشنواره جهانی هم با قدری سطح کیفی پایین تر فرش قرمز خودرا پهن کرد. فجر در حالی فیلم هایش را به ۲۲ فیلم رسانده که بازهم این تعداد اثر در یک جشنواره باز هم تعداد زیادی است و تجربه سالهای قبل جشنواره نشان داده است که اصولاً خروجی سینمای ایران در یک سال و برای یک جشنواره به ۱۵ فیلم هم نمی رسد چه برسد به بیشتر از ۲۲ اثر.
سال گذشته جشنواره حوالی آذرماه فراخوان حضور رسانه ها را اظهار داشت و تا پایان پاییز مشخص شد که کدام خبرنگاران و کدام رسانه ها در فجر حضور دارند و همین مساله باعث شده است که رسانه ها تنور جشنواره را گرم تر کنند.
منبع: آرایش عروس
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب